طبی رنگی, لنز رنگی, مقاله

تاثیر دیابت بر سلامت چشم‌ ها

دیابت یکی از بیماری‌هایی است که بر توانایی بدن در تولید انسولین یا استفاده از آن تاثیر می‌گذارد. انسولین مسئول کنترل میزان قند خون است. به زبان ساده‌تر، دیابت یا بیماری قند نوعی اختلال سوخت و ساز در بدن است. در نتیجه این بیماری، بدن در برابر انسولین مقاوم می‌شود و در نتیجه، این هورمون نمی‌تواند عملکرد طبیعی خود را به انجام برساند. بد نیست بدانید که وظیفه اصلی انسولین پایین آوردن قند خون است.

وقتی فرد دچار دیابت می‌شود یعنی بدنش توانایی استفاده و سوخت و ساز گلوکز را از دست می‌دهد و در نتیجه قند خونش زیاد می‌شود. افزایش قند خون برای مدت طولانی باعث تخریب رگ‌های بسیار ریز در بدن می‌شود. این امر سبب می‌شود تا ارگان‌های مختلف بدن همچون کلیه، چشم و اعصاب درگیر شده و مشکلات زیادی برای فرد ایجاد کنند.همان‌طور که اشاره کردیم، یکی از قسمت‌های مهم بدن که درگیر عوارض ناشی از دیابت می‌شود، چشم است. باید بدانید که در افراد بزرگسال، آسیب‌های چشمی ناشی از عوارض بیماری دیابت، با گذشت پنج سال پس از شروع بیماری، پدیدار می‌شوند. این در حالیست که عوارض چشمی ناشی از دیابت در کودکان ممکن است زمانی که وارد سن بلوغ می‌شوند به تدریج خود را نشان دهد.به همین دلیل بسیار مهم است که کودکان دیابتی بعد از رسیدن به سن بلوغ جهت معاینه چشم‌پزشکی به متخصص مراجعه کنند.

تاثیر دیابت بر سلامت چشم‌ ها

وقتی عروق خونی در شبکیه (بافت حساس به نور در پشت چشم) آسیب می‌بینند ممکن است باعث نشت خون و تورم چشم شود. یا ممکن است رگ‌های خونی جدید و غیرطبیعی یا شاخه‌های عروقی شکننده در سطح شبکیه رشد کنند که نتیجه آن تار و کج و معوج دیدن تصاویر است. این مشکل را «رتینوپاتی دیابتی» می‌نامند.

افرادی که دیابت دارند ۲۵ برابر بیشتر از افراد عادی در خطر کور شدن قرار دارند به این خاطر که رتینوپاتی دیابتی یکی از علل اصلی کاهش دید است.افرادی که به دیابت مبتلا هستند یا کنترل قند خون در آنها ضعیف است، زنان باردار و کسانی که به فشار خون بالا  یا چربی خون بالا مبتلا هستند بیشتر از افراد عادی در معرض خطر ابتلا به رتینوپاتی دیابتی قرار دارند.

همان طور که در بالا هم اشاره کردیم، دیابت تاثیرات منفی زیادی روی چشم‌ها دارد. یکی از بیماری‌های چشم ناشی از دیابت گلوکوم یا آب سیاه است. آب سیاه در بیماران دیابتی در مقایسه با افراد دیگر جامعه شیوع بیشتری دارد. به همین خاطر توصیه اکید وجود دارد کسانی که به دیابت مبتلا هستند حتما تغییرات میدان بینایی و کاهش دید خود را تحت نظر داشته باشند و اگر تغییری در دیدشان پیدا شد فورا به پزشک مراجعه کنند.

همچنین به گفته متخصصان آسیب شبکیه چشم از دیگر عوارض بیماری دیابت بر چشم‌ها است. بیماران دیابتی بیشتر از دیگر بیماران در معرض آسیب‌های شبکیه قرار دارند. باید بدانید که این بیماری ممکن است به صورت ناگهانی بروز کند. در این حالت عروق تحت تاثیر قرار می‌گیرند که انسداد ورید مرکزی شبکیه و التهاب عصب بینایی شایع‌ترین عارضه چشم هستند. این اختلال‌ها با کاهش دید شدید همراه است.


چگونه دیابت روى چشم اثر مى گذارد؟

بیمارى دیابت روى چشم و بینایى به طرق مختلف تاثیر مى گذارد از جمله ایجاد اختلال در بینایى، کاتاراکت (آب مروارید) در سنین پایین، آب سیاه (گلوکوم)، تاثیر روى عصب بینایی، فلج موقت عضلات خارج چشمى و دوبینى. ولى مهم ترین و شایع ترین این عوارض، تاثیر روى پرده چشم (شبکیه) است.

دیابت چگونه روى پرده چشم (شبکیه) تاثیر مى گذارد؟

بیمارى دیابت بر روى عروق پرده چشم تاثیر گذاشته و باعث خونریزى در پرده چشم و نشت مواد داخل رگ به روى شبکیه (ایجاد ورم پرده چشم) و در نهایت سبب به وجود آمدن عروق جدید روى پرده چشم مى شود. این عروق جدید نیز مى توانند سبب خونریزى در داخل حفره چشم شوند.

چه عواملى سبب تشدید ضایعات دیابت در چشم مى شوند؟

هر چقدر که مدت زمان ابتلا به دیابت بیشتر باشد، بروز ضایعات در چشم بیشتر است، طورى که 80 درصد افرادى که 15 سال یا بیشتر از ابتلا به دیابت آنها مى گذرد، درجاتى از درگیرى شبکیه را دارند. سایر عوامل خطر براى بروز این ضایعات در چشم شامل فشار خون بالا، کم خونى (آنمى)، بیمارى هاى کلیوى، حاملگى و افزایش چربى هاى خون است.

چگونه مى توان از بروز ضایعات چشمى در جریان دیابت جلوگیرى کرد؟

درمان قاطع براى پیشگیرى از این ضایعات وجود ندارد، ولى ثابت شده است که کنترل دقیق قند خون مى تواند بروز این ضایعات را به تعویق بیندازد.علاوه بر کنترل دقیق قند خون، انجام ورزش منظم، کنترل فشار خون، حفظ وزن مناسب بدن و پرهیز از استعمال دخانیات هم مى توانند به جلوگیرى از بروز عوارض چشمی دیابت کمک کنند.

چگونه مى توان به بروز ضایعات چشمى در اثر دیابت پى برد؟

نکته مهم این است که در مراحل ابتدایى درگیرى چشم در دیابت، هیچ علامت خاصى وجود ندارد و کاهش دید جزء علائمى است که در مراحل پیشرفته بیمارى دیده مى شود. به همین علت لازم است که معاینات منظم توسط چشم پزشک صورت بگیرد، زیرا تشخیص به موقع و درمان سریع مى تواند از پیشرفت ضایعات جلوگیرى کرده و بینایى بیمار را حفظ کند.

معاینات چشمى در چه فواصلى باید انجام شود؟

در مواردى که دیابت نوع دو در سن بالای 35 سال وجود دارد، در همان بدو تشخیص دیابت، معاینات چشمى لازم است و در صورتى که دیابت نوع اول باشد (سن زیر 35 سال) 10 سال پس از تشخیص دیابت، اولین زمان معاینه خواهد بود و در هر دو مورد، در صورتى که علائمی دال بر گرفتارى شبکیه وجود نداشته باشد، معاینات باید هر سال انجام شود و در صورتى که ضایعاتى در سطح شبکیه توسط چشم پزشک مشاهده شود، بنا به صلاحدید پزشک هر 4 تا 6 ماه یک بار این معاینات تکرار خواهد شد. در هر بار معاینه براى دیدن کامل پرده چشم (شبکیه) از قطره هاى مخصوص استفاده مى شود که مردمک (سیاهى) چشم را بزرگ تر از حد معمول مى کند و دید چشم مدت 4 تا 6 ساعت مختل خواهد بود.

چه آزمایشاتى در این موارد انجام مى شود؟

مهم ترین تستى که در جریان دیابت ممکن است انجام شود آنژیوگرافى است که بر خلاف آنژیوگرافى قلب، روش ساده اى است، به طورى که ماده فلورسئین در یکى از رگ هاى روى دست (ساعد یا بازو) تزریق مى شود و سپس دوربینى که در جلوى چشم بیمار قرار گرفته است، عکس هایى را از روى سطح شبکیه مى گیرد. این کار به پزشک کمک مى کند که متوجه شود چه نواحى اى از شبکیه را مى تواند با لیزر درمان کند.

چه درمان هایى براى عوارض چشمى دیابت وجود دارد؟

یکى از درمان هاى مهم و اصلى براى دیابت، انجام لیزر براى عوارض دیابت روى شبکیه است. لیزر براى مواردى انجام مى شود که یا تورم شدیدى در ناحیه لکه زرد چشم وجود دارد، و یا عروق خونى زیادى بر روى سطح شبکیه تشکیل شده است. نکته مهم در این قسمت این است که لیزر غالبا باعث افزایش دید نمى شود و انجام لیزردرمانى غالبا براى حفظ بینایى است و مى تواند سبب جلوگیرى از نابینایى در 80 درصد از بیماران شود.در مواردى که خونریزى شدید در داخل کره چشم وجود داشته باشد و یا عروق جدید سبب ایجاد پارگى و جداشدگى پرده چشم شده باشد، انجام عمل جراحى (ویتروکتومى) به بهبود بینایى چشم کمک مى کند.

لیزردرمانى چگونه انجام مى شود؟

انجام لیزردرمانى به شکل سرپایى است، یعنى نیازى به بسترى شدن یا ناشتا بودن بیمار ندارد. بیمار پس از آن که مردمک چشم توسط قطره هاى مخصوص باز شد، پشت دستگاهى مى نشیند و غالبا یک لنز خاص روى چشم بیمار قرار مى گیرد و دوز خاصى از نور لیزر به داخل کره چشم تابیده مى شود. در این موارد بیمار معمولا درد کمى احساس می کند و از حرکت چشم ها حین این درمان باید خوداری کند.

لیزردرمانى چه عوارضى دارد؟

لیزردرمانى عوارضى مثل کاهش دید محیطى، اختلال در دید رنگ و کاهش دید در شب را دارد. گاهى نیز سبب کاهش دید مرکزى مى شود که اغلب موقتی است. از آنجایى که هیچ درمانى بدون عارضه نیست، باید در نظر داشت که خطرات ناشى از لیزر به مراتب کمتر از زمانى است که هیچ درمانى صورت نگیرد.

درمان جراحى در دیابت چیست؟

در مواردى که عروق تازه ی ایجاد شده سبب خونریزى در داخل کره چشم و یا جداشدگى پرده چشم شوند، نیاز به جراحى خاصى است که به آن ویتروکتومى مى گویند.

در پایان یادآور مى شویم که باید با معاینات دوره اى منظم توسط چشم پزشک، از کاهش دید در بیماری دیابت، جلوگیرى کرد.

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *