طبی رنگی, لنز رنگی, مقاله

اهمیت بهداشت چشم

چشم حساس‌ترین عضو بدن است و در عین حساسیت زیاد در معرض تهدیدات محیطی فراوانی است. مواظبت از چشم جهت جلوگیری از بیماری، کاری بسیار آسان‌تر و کم هزینه‌تر از درمان بیماری است چرا که بیماری به‌جز هزینه ممکن است مقداری از بینایی خود را نیز از دست بدهیم. انسان بیش از 70 درصد اطلاعات زندگی را از طریق چشم دریافت می‌کند به همین دلیل توجه به بهداشت چشم جهت داشتن چشمی سالم یک امر بسیار مهم است. 

ساختمان چشم 

چشم دارای ساختمان و عملکرد پیچید‌‌‌های است که به کمک آن می‌توان اشیاء دور و نزدیک را مشاهده کرد. بروز کوچک‌ترین عیب در ساختمان قسمت‌‌‌‌های مختلف چشم موجب تضعیف بینایی و اشکال در درک تصاویر خواهد شد.

ساختمان چشم به دو قسمت زیر تقسیم می‌شود:

1- کره چشم: عضو اصلی بینایی که از سه لایه خارجی یا صلبیه، میانی یا لایه عروقی کره چشم و لایه درونی کره چشم یا شبکیه تشکیل شده است.

2- ضمائم چشم: که کار محافظت و حرکت دادن و تسهیل کار چشم را بر عهده داشته و شامل کاسه چشم، پلک و ابرو، پرده ملتحمه پلک، غده‌‌ها و مجاری اشکی و ماهیچه‌‌‌‌‌‌های گرداننده چشم می‌باشد.

اختلالات بینایی 

دوربینى، نزدیک ‌بینى، و آستیگماتیسم، از اختلالات عمده بینائى هستند. 

بیماری‌‌‌‌‌‌های چشم 

چشم یک عضو حساس است که ممکن است دچار چند نوع بیماری شود شامل:

1- گل مژه: گل مژه التهاب غدد لبه پلک‌‌‌‌های چشم است که بروز مداوم آن نشان دهنده ضعف سیستم ایمنی است‌‌. این التهاب غالبا عفونی و بسیار دردناک است از جمله عوامل ایجاد گل مژه باکتری چرکی به نام استافیلوکوک است و تماس با دست‌‌‌های آلوده نیز سبب سرایت آن می‌شود.

گفتنی است برای درمان گل مژه می‌توان از کمپرس‌‌‌‌‌‌های گرم استفاده کرد اما در صورت دردناک بودن زیاد باید به پزشک مراجعه شود.

2- آب مروارید: آب مروارید یکی از بیماری‌‌‌های چشم است که به کدورت عدسی چشم منجر و باعث تاری دید و در مراحل پیشرفته کوری می‌شود با علائمی مانند تار شدن یا محو شدن بینایی، حساس شدن به روشنایی، کم رنگ شدن یا محو شدن رنگ‌ها، دید کم در شب، دوبینی یا چندبینی، افزایش دید نزدیک و تغییر مداوم شماره عینک همراه است و افزایش سن، تغذیه نامناسب، بیماری قند، تماس با نور خورشید، مصرف دخانیات و ضربه از جمله علل ابتلا به آب مروارید است. 

آب مروارید ناشی از افزایش سن، شایع‌ترین نوع آب مروارید است، احتمال ابتلای افراد به آب مروارید در سنین 65 تا 74 سالگی 50 درصد و در اشخاص بالای 75 سال 70 درصد است.

3- آب سیاه یا گلوکوم: آب سیاه به معنای بالارفتن فشار داخل چشم می‌باشد که می‌تواند سبب آسیب عصب بینایی و در نتیجه کوری دائمی شود. باید دانست که بعضی از انواع بیماری آب سیاه می‌تواند تا مراحل انتهایی بیماری هیچ علامتی نداشته باشد و هنگامی فرد متوجه بیماری خود می‌گردد که دید به‌شدت و بطور غیر قابل برگشت افت کرده است. بنابراین تشخیص زودرس آب سیاه و شروع درمان به موقع؛ کلید اصلی در پیشگیری از پیشرفت بیماری و کاهش دید بیمارخواهد بود.

توجهات خاص به چشم‌‌ها در دور‌‌‌آن‌های مختلف زندگی

در طول دوران زندگی دو دوره وجود دارد که می‌بایستی در ‌‌‌آن‌ها به چشم توجه خاص نمود.

دوران تحصیلی: اطفال و جوانان دارای عضلات قوی در چشم بوده و عمل تطابق را به آسانی انجام می‌دهند و چشم ‌‌‌آن‌ها کمتر خسته می‌شود. از آنجایی که موفقیت در دروس بستگی زیادی به قدرت مطالعه دانش آموز داشته و لازمه قدرت در مطالعه، داشتن بینایی خوب است، لذا اقدام به‌موقع جهت رفع عیوب چشم در این دوره زندگی بسیار حائز اهمیت است.

دوران میان‌سالی: با افزایش سن بینایی شخص ضعیف می‌شود. عدسی به مرور زمان کدر شده و میدان بینایی کاهش می‌یابد و در نتیجه دید محیطی فرد دچار مشکل می‌گردد. به علت از بین رفتن تدریجی خاصیت الاستیک عدسی و تبدیل آن به تود‌‌‌های تقریبا جامد، فرآیند تطابق نیز کند می‌شود. زمانی که عدسی قدرت تطابق خود را بطور کامل از دست بدهد، شخص دچار پیر چشمی شده و در این حالت به عینک مخصوص نیاز خواهد داشت. در سنین میان‌سالی چنانچه فردی فشار خون بالا، دیابت داشته باشد یا در خانواده او کسی مبتلا به گلوکوم باشد باید بطور منظم به چشم پزشک مراجعه نماید.

توصیه‌هایی برای بهداشت چشم

از آنجایی که چشم‌ها به آسانی آلوده می‌گردند باید اطراف چشم و پلک‌ها رابه دفعات شسته و با حوله نرم خشک نمود .بینایی یکی از مهم‌ترین حس‌‌‌‌های ویژه است، نه تنها به این علت که در ارتباط با محیط خارج از بدن نقش مهمی دارد، بلکه بیشتر از این رو که اختلال دید سبب کاهش یادگیری نیز می‌شود. فرد با حس بینایی از خود محافظت نموده، تعادل خود را حفظ کرده، قدرت خلاقیت پیدا نموده و بالاخره از دیدن محیط اطراف لذت می‌برد.

داشتن بینایی نعمت بسیار بزرگی است و اگر انتظار داریم که چشمانمان برای تمام مدت عمر به ما خدمت کنند بایستی نهایت دقت را در مراقبت از ‌‌‌آن‌ها به عمل آوریم.

برخی نکات بهداشتی جهت مراقبت از چشم‌ها

– همواره از مواد غذایی متناسب و حاوی ویتامین‌‌‌‌های مختلف به ویژه ویتامین A استفاده نمایید.

‌‌‌- ویتامین A در منابع گیاهی به صورت پیش ویتامین (انواع کاروتن‌ها به ویژه بتاکاروتن) و در منابع حیوانی به شکل رتینول فعال یافت می‌شود.

‌‌‌- بهترین منابع حیوانی ویتامین A جگر، قلوه، زرده تخم مرغ، شیر پرچربی، کره، روغن کبد ماهی و ماهی‌‌‌‌های کوچک با جگر (کیلکا) می‌باشد.

‌‌‌- بهترین منابع گیاهی ویتامین A سبزی‌‌‌‌های با برگ سبز تیره مانند: اسفناج، کاهو، سبزی‌‌‌‌های زرد مثل هویج و کدو حلوایی، میوه‌‌‌‌های زرد و نارنجی مثل: زردآلو، قیسی، خرمالو، نارنگی و طالبی، موز، خربزه و انواع مرکبات می‌باشد.

‌‌‌- از آنجایی که چشم‌ها به آسانی آلوده می‌گردند می‌بایست اطراف چشم و پلک‌ها را به دفعات شسته و با حوله نرم خشک نمود. همچنین اگر هر گونه جسم خارجی وارد چشم یا داخل پلک گردد ‌باید با گوشه یک دستمال تمیز و با احتیاط فراوان آن‌را بیرون آورد. در این حالت از مالیدن چشم خودداری نمایید.

‌‌‌- چشم طبیعی و سالم احتیاج به درمان ندارد لذا از بکار بردن هر گونه دارو و یا محلول‌‌‌‌های شستشوی چشم بدون دستور پزشک خودداری نمائید.

‌‌‌- خواب و استراحت کافی داشته باشید.

‌‌‌- چشم‌ها را از تاثیر اشعه ماوراء بنفش با استفاده از عینک‌‌‌‌های مرغوب محافظت نمایید.

‌‌‌- از چشم خود در نور کافی استفاده کنید. نور کم یا خیره کننده باعث می‌شود که چشم با دشواری بیشتری کار کرده و در نتیجه فشار بیشتری به آن وارد شود. در این حالت چشم زودتر و بیشتر خسته می‌شود.

‌‌‌- نور خوب نوری است که دارای روشنایی کافی بوده، خیره کننده نباشد و بطور یکسان پخش شده باشد.

‌‌‌- هنگام مطالعه از نور کافی استفاده کنید. کسانی که در رختخواب به حالت نیمه نشسته و یا خوابیده در حالی‌که کتاب را مقابل چشم گرفته‌اند مطالعه می‌کنند، می‌بایست نور لازم جهت مطالعه را طوری تنظیم نمایند که نور از بالای تخت ویا از چراغ کنار تخت که کمی عقب‌تر از آن قرار گرفته است به کتاب بتابد. هیچگاه نور نباید بطور مستقیم و از روبرو به چشم بتابد.

‌‌‌- پس از مطالعه مداوم برای مدت بیش از یک ساعت و نیم برای مدتی چشمان خود را بسته و یا به دیوار سفید و اشیاء دور نگاه کنید و یا چشمان خود را برای مدت کوتاهی به فعالیت دیگری مشغول نمائید، تا خستگی آن رفع گردد. این توصیه برای رانندگان اتومبیل نیز صادق است. لذا پس از یک ساعت و نیم رانندگی ‌باید اتومبیل را نگه‌ داشته و برای مدت کوتاهی به چشم‌ها استراحت داد.

مراقبت از چشم‌ها در مطالعه

ورزش چشم 

یکی از ورزش‌‌‌‌‌‌های لازم در بدن به خصوص برای افرادی که بیشتر مطالعه می‌کنند ورزش چشم است. این ورزش خستگی چشم را برطرف می‌کند. ورزش‌‌‌‌‌‌های چشم گوناگون می‌باشند. 

۱- چند دقیقه چشم‌‌‌‌‌‌های خود را ببندید، دو انگشت را روی پلک چشم قرار دهید و ۵ بار چشم را داخل حدقه چشم بچرخانید.

۲- چشم‌‌ها را ببندید و کف دست خود را روی چشم قرار دهید، البته نباید دست با پلک چشم تماس داشته باشد. هیچ نوری نباید وارد چشم شود حداقل تا ۲۰ بشمارید و چشم را در همین حالت نگه دارید. این کار برای چشم و مغز استراحت ایجاد می‌کند و برای تمرکز مفید است و نیروی چشم را نیز افزایش می‌دهد.

۳- هنگام مطالعه چشم را به یک جا خیره نکنید، بلکه گاهی افق‌‌‌‌‌‌های دورتر و اطراف را نیز نگاه کنید و زاویه دید را تغییر دهید تا چشم دچار خستگی نشود.

۴- سر را به حالت معمولی ثابت نگه‌دارید، ابتدا چشم را به طرف راست در حدقه چشم بچرخانید بدون آن که سر را تکان دهید. تا حدی که می‌توانید از زاویه راست چشم نگاه کنید. سپس بدون حرکت دادن سر، چشم را به طرف چپ سپس طرف بالا و بعد طرف پایین حدقه چشم را بچرخانید. پس از پایان این مراحل چشم را داخل حدقه از راست به چپ و بالا و پایین بچرخانید بدون آن که سر را حرکت دهید.

ورزش پلک‌‌ها 

بسیاری از افراد وقتی که مطالعه می‌کنند، یا به چیزی خیره می‌شوند، دچار کشش عصبی می‌شوند، در نتیجه حالت خیرگی به ‌‌‌آن‌ها دست می‌دهد و از پلک زدن نیز غافل می‌شوند. این حالت موجب فشار بر چشم و ممانعت از نرمی کار چشم و گردش خون در آن می‌شود.

از این رو وقتی که روی مطلبی تمرکز ذهنی پیدا می‌کنید، برای آن که مطمئن شوید که پلک زدن را ضمن تمرکز حواس ادامه می‌دهید، گه گاه نگاه خود را به جانب دیگر معطوف کنید و پلک‌‌ها را ضمن استراحت دادن به چشمان، روی هم بگذارید و بردارید و به اصطلاح پلک بزنید.

علایم هشدار دهنده بیماری‌‌‌های چشم

در صورت وجود هر یک از حالات زیر بلافاصله به چشم پزشک مراجعه نمایید:

– نزدیک کردن اشیاء به چشم جهت دیدن ‌‌‌آن‌ها و یا تنگ کردن چشم برای دیدن اشیاء نزدیک.

– تمایل غیر طبیعی سر به یک سمت برای دیدن اشیایی که در روبرو قرار دارند.

– مالش غیر طبیعی و مداوم چشم‌ها.

– هرگونه اشتباه در تشخیص رنگ‌ها.

– قرینه نبودن مردمک‌‌‌‌های چشم.

– بیزاری و گریز از نور.

– سردرد‌‌‌های غیر طبیعی.

– هر گونه احساس تورم در چشم.

– هر گونه علامت مبنی بر وجود لوچی (استرابیسم) چشم.

– هر گونه علامت مبنی بر این‌که فرد در برخی از ساعات روز بهتر از بقیه اوقات روز می‌بیند.

– هرگونه احساس مبنی بر دوتایی و یا درهم دیدن اشیاء.

– هرگونه ورم ملتحمه و یا ریزش غیر عادی اشک از چشم‌ها.

– هرگونه ناتوانی و یا سستی عضلات چشم.

– هرگونه عوارض دیگر که موجب اختلال در دید طبیعی گردد.

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *